Wywiad z Biffem Byfordem, Dougiem Scarrattem i Brianem Tatlerem był jednym z najważniejszych punktów mojego pobytu na Mystic Festival. Rozmowa z tytanami nurtu NWOBHM była niezwykle zabawna, głównie za sprawą różnic w wymowie, które utrudniały komunikację z Biffem. Gitarzyści okazali się świetnymi tłumaczami – dzięki, chłopaki! Wielkie podziękowania również dla Julii Markiewicz z Knock Out Productions za zorganizowanie tego spotkania. A sam koncert, który odbył się godzinę później, był po prostu rewelacyjny.
Biff: Świetna kamizelka z naszywkami. Zamierzasz rzucić ją na scenę?
Nie jestem pewien. Nie ma na niej naszywki Saxon.
Doug: Zawsze mogę ci ją tam domalować (śmiech).
Minęło 40 lat, odkąd po raz pierwszy odwiedziliście Polskę. Byliśmy wtedy zupełnie innym krajem. Ale „Broken Heroes” było wielkim radiowym przebojem. Jak wspominacie tamtą wizytę? I sam koncert?
Brian: To był tu wielki przebój?
Tak. Wtedy, w Polsce.
Biff: Było dobrze. Świetny kawałek. Nie wiem, dlaczego ludzie tak go pokochali. Może chodziło o emocje, może o politykę. Nie wiem.
Dla wielu polskich fanów metalu byliście wtedy nowym zespołem; wiesz, scena dopiero się rozwijała. Byliśmy kilka lat w tyle w porównaniu do innych krajów.
Biff: Oczywiście, zagramy go dziś wieczorem.
Ostatnim razem, gdy was widziałem, też go graliście. Gracie go tylko w Polsce, prawda?
Doug: Tak.
Biff: I to wystarczy.
Doug: Pytałem ludzi w Szwecji, czy chcą go usłyszeć. Prawda?
Biff: A oni na to: „Nie. O nie!!!”
To zaskakujące.
Biff: To było entuzjastyczne „nie”!
Myślałem, że to wszędzie był hit.
Doug: Nie, nie.
Biff: Tak, to wielki przebój właśnie w Polsce. W Ameryce Południowej też. Choć nie pamiętam dokładnie gdzie.
Czy użyjecie wieczorem waszego pięknego, srebrnego orła jako elementu scenografii?
Biff: Czy bierzemy orła?
Doug: Tak, mamy go ze sobą, ale scena jest za mała, więc nie możemy go użyć.
Och, myślałem, że gracie na dużej scenie, a nie na małej. To znaczy na tej drugiej.
Brian: Wybacz.
Biff: Powinni przepraszać. Powinni przepraszać.
Doug: Scena nie jest ani wystarczająco wysoka, ani odpowiednio duża dla orła. Jest, kurwa, ogromny.
Auć. Szkoda. Masz siwe włosy, ale głos pozostał w świetnej kondycji. Czy mógłbyś zdradzić swój sposób na utrzymanie formy? Zwłaszcza że niedawno zmagałeś się z poważną chorobą.
Biff: Rozgrzewka? Nic nie robię. Naprawdę? O to pytasz? Żadnych rozgrzewek. Pierwszy utwór to rozgrzewka. Zadaj też pytania gitarzystom (śmiech).
Jasne. Muzyka Saxon od lat utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. Żadnych nudnych płyt, żadnego popisywania się dla samej sztuki – heavy metal do szpiku kości. Co was tak motywuje?
Doug: Nowy materiał. Ciągła kreatywność, dzięki której nie popada się w rutynę.
Brian: To podtrzymuje ducha zespołu, prawda?
Biff: Festiwale to co innego niż trasy koncertowe. Ludzie skupiają się głównie na największych przebojach. Kiedy ruszamy w trasę promującą konkretny album, mamy czas, by włączyć do setlisty także inne utwory. I to jest klucz. To właśnie napędza nas do działania: nagrywanie nowych płyt, a potem koncertowanie w ramach danej trasy. To lubimy robić najbardziej.
Jak to możliwe, że wasze najnowsze albumy brzmią tak dobrze? Wiem, że trudno to wyjaśnić, czy odpowiedzieć na to pytanie, ale przecież tak wiele zespołów z waszej epoki dzisiaj po prostu nudzi.
Biff: Jesteśmy wyjątkowi.
Tak, jesteście. Przyznaję to. Jasne.
Doug: Myślę, że chodzi też o kontrolę jakości. Biff dba o to, by albumy i poziom kompozycji były tak dobre, jak to tylko możliwe w danym momencie. Jest dość wymagający pod tym względem. Chodzi o to, by przygotować jak najwięcej materiału, a potem pracować nad utworami tak długo, aż on będzie zadowolony. Po prostu staramy się, by efekt końcowy był jak najlepszy.
Brian: Nie zawsze trafiają one na nowe albumy.
Biff: To nie jest szybki proces. Jest sporo utworów, które ostatecznie nie wchodzą w skład płyty.
Doug: Choć mogą trafić na albumy innych zespołów – ale nie na nasze.
Jesteście zespołem z ery winyli. Czy cieszy was niedawny powrót do nośników fizycznych?
Biff: Tak. Tak. Jesteśmy bardzo zadowoleni. Sprzedajemy więcej. Sprzedajemy teraz więcej płyt winylowych, kaset i tym podobnych rzeczy niż wcześniej. Liczba odtworzeń w serwisach streamingowych też ogromnie wzrosła. Nasza muzyka jest znacznie częściej słuchana w ten sposób.
Doug: W świadomości ludzi jesteśmy teraz znacznie większym zespołem niż, powiedzmy, 10 lat temu. To świetna sprawa.
Biff: Myślę, że winyle pomagają też wytwórni generować spore zyski. Dzięki temu łatwiej sfinansować promocję.
Doug: Tak. Bo wiesz, heavy metal jest teraz popularniejszy niż 10 lat temu.
To już czwarty rok z rzędu, w którym sprzedaż płyt CD rośnie. Oczywiście startujemy z bardzo niskiego poziomu, ale trend jest wzrostowy.
Biff: Sprzedaż CD rośnie?
Tak. Sam jestem fanem płyt CD, więc to dla mnie ważne, bo – wiesz – kilka lat temu dowiedziałem się, że sprzedaż CD drastycznie spada i że pewnie całkiem z nich zrezygnują. A jednak nie.
Mystic to festiwal o bardzo zróżnicowanym programie – jak się tu czujecie?
Brian: Tak, to prawda.
Doug: Hardcore, rock and roll, muzyka country… Wszystko to jest fajne.
Jesteś więc ostatnim członkiem oryginalnego zespołu, odkąd Paul trzy lata temu zakończył trasę koncertową. Jaka jest jego obecna sytuacja?
Biff: Co u Paula?
Bo początkowo informowano, że nie odchodzi z zespołu, a jedynie rezygnuje z tras koncertowych.
Biff: Odszedł z zespołu. Robi teraz swoje; chyba nawet dzisiaj z nim rozmawiałem – a właściwie pisałem do niego. Powiedział: „Nie chcę już tego stresu. Lot w tę stronę, granie przez 75 minut, a potem lot z powrotem. Nie chciałem już tego robić. Chciałem po prostu odpocząć i grać bluesa”. To prawda, prawda?
Brian: Tak, tak.
Doug: Nie interesuje go też stres związany z nagrywaniem płyt. Bo wymyślanie gitarowych riffów bywa dość stresujące, wiesz.
Biff: Tak, a ja zawsze mam jakieś wymagania. Więc tak, on robi swoje.
Jak zmiana w składzie wpłynęła na sposób, w jaki tworzycie nową muzykę?
Biff: Nie wpłynęła. Choć Brian przyniósł do zespołu kilka dobrych utworów. To się oczywiście zmieniło. Teraz mamy duet, podczas gdy Paul w ostatnim czasie nie był tym zbytnio zainteresowany. Mamy teraz dwóch gości, którzy wymyślają gitarowe riffy i tym podobne rzeczy.
Doug: Myślę, że sporo się zmieniło; uważam, że Brian świetnie wpasował się w nasze brzmienie. Choć samo brzmienie pozostało mniej więcej takie samo.
Biff: Tak. Dynamika brzmienia. Myślę, że Doug i Brian lepiej radzą sobie na scenie. Może nie tyle lepiej, ile… wykonują więcej ruchów na scenie.
Doug: Myślę, że pewne rzeczy się zmieniają. Zmiany są nieuniknione. Uważam, że wyszło to na dobre. To wcale nie oznacza, że Paul nie był świetny. Był.
Biff: Tak.
Brian: Jest inaczej. I to po prostu działa. Tak.
Myślałem, że masz na myśli sam proces pisania.
Brian: Na początku nie byłem pewien, co spodoba się Biffowi – wiesz, co przypadnie do gustu zespołowi. Więc często miałem wątpliwości. Zastanawiałem się: „Czy to brzmi jak Saxon, czy nie?”. Pamiętam, jak Biff powiedział, że próba odgadnięcia jego gustu mija się z celem i nie sprawia frajdy. Porzuciłem ten pomysł. A jeśli chodzi o utwory czy pomysły, które mu się spodobały – zarówno na poprzedniej, jak i na nadchodzącej płycie – to niekoniecznie sam bym na nie wpadł. To była miła niespodzianka. To nam się spodobało.
To dobrze.
Brian: To dobrze. Czasami nagrywałem demo z myślą: „to pomysł dla Saxon” albo „to nowe brzmienie Saxon”, a potem okazywało się, że wcale tego nie chcieli.
Doug: Nie ma czegoś takiego jak pisanie „pod Saxon” (śmiech).
Biff: Tak.
Doug: Musisz pisać dla samego siebie. Musisz sam kochać ten riff. Bo jeśli napiszesz coś, co twoim zdaniem pasuje do Saxon, to wcale nie musi pasować do nich dzisiaj. Może pasowałoby w latach 80., ale nie teraz.
Biff: Już nie.
Brian: Wszystko musi być dopracowane i trafione w punkt.
Doug: Pewnie szukasz też pewnej oryginalności. Może czegoś, czego wcześniej nie robiłeś.
Zakładam, że zawieszenie działalności Diamond Head ma związek z twoim stałym dołączeniem do Saxon.
Brian: Tak, oczywiście. Kiedy zaczynałem, myślałem, że może uda mi się pogodzić oba zespoły, bo nie chciałem zawieść chłopaków z Diamond Head. Ale Saxon jest tak bardzo zajęty, a ja czerpię z tego taką radość, że po prostu nie chciałem próbować ciągnąć obu spraw naraz. Poza tym – wiesz, chodziło też o to, że nie chciałem wkurzyć żony tak bardzo, by po powrocie z trasy z Saxon od razu ruszać w trasę z Diamond Head. Uznałem, że to nie fair wobec rodziny. Dlatego teraz właściwie w stu procentach poświęcam się Saxon. Uwielbiam to. Jest świetnie. To bardzo ożywcze – mieć nowe wyzwania, poznawać nowych ludzi… No i to legendarny zespół, a do tego fantastyczna ekipa: techniczni, management, wytwórnia, wszystko gra. Jestem więc w dobrym miejscu.
W latach 80. wiele zespołów z nurtu nowej fali brytyjskiego heavy metalu poszło w stronę komercji. Wy też do nich należeliście, ale udało wam się wrócić i przetrwać, podczas gdy wiele innych grup zniknęło ze sceny.
Biff: Tak, popełniliśmy cholerny błąd. Srogo za to zapłaciliśmy, ale udało się wrócić.
Tak, jesteśmy tym absolutnie zachwyceni. Jako fani bardzo się cieszymy, że wróciliście.
Wiem, że to było prawie 20 lat temu, ale właśnie wczoraj czytałem, że perkusista Three Inches of Blood zaatakował Nigela. Nawet nie chcę wymieniać nazwiska tego gościa, ale co tam się właściwie stało?
Biff: O czym mówisz?
Doug: Kiedy byliśmy w Bogno, nazwa festiwalu… Ten gość, perkusista Three Inches of Blood, zaatakował Nigela.
Biff: A, to było wieki temu.
Doug: Tak, wiem, ale wiesz, Nigelowi czasem przyda się mały atak (śmiech).
Co się stało z projektem Scintilla Project?
Doug: Scintilla? Nie znam Scintilla Project.
Biff: To byłem ja! Mój znajomy perkusista i jego kumpel przynieśli kilka utworów. Poprosili mnie o zaśpiewanie; to było dość progresywne granie. Lubię rock progresywny, więc nie musiałem nic wymyślać na siłę – po prostu stworzyłem melodie i zaśpiewałem tekst. Chyba zrobiłem to wszystko w cztery dni. Więc wiesz, fajna sprawa. Fajny album.
Jasne. Widziałem też, że angażujesz się teraz w inne projekty, takie jak Heavy Water, Spin the Wheel czy swój solowy zespół. Co możesz mi powiedzieć o Heavy Water?
Biff: To projekt mój i mojego syna. Może nagramy kolejny album, ale Seb zajmuje się teraz własnymi sprawami. Gra w zespole Naked Six, więc wiesz, robi swoje. Możliwe, że w ogóle do tego nie wrócimy.
Rozumiem.
Biff: A jeśli chodzi o solowy album… Mam w zanadrzu kilka piosenek, ale nie są jeszcze wystarczająco dobre.
Jasne. Jaka przyszłość czeka Saxon?
Brian: W zasadzie to samo, co do tej pory.
Doug: Nagrywamy, nagrywamy na żywo.
Biff: Cóż, jesteśmy bardzo solidni. Ludzie naprawdę mogą na nas liczyć. Jeśli śledzisz poczynania Saxon, to wiedz, że jesteśmy w pełni do usług. Materiał na nowy album jest już gotowy.
Doug: Zgadza się. Nakręciliśmy też już dwa teledyski.
Biff: Nie mogę zbyt wiele zdradzić, bo ciągle przez to wpadam w kłopoty.
Jasne. Ale czy premiera odbędzie się mniej więcej za cztery miesiące?
Biff: Płyta wychodzi w styczniu.
W styczniu. Rozumiem.
Doug: Chyba będzie można ją zamówić w przedsprzedaży we wrześniu. Na razie nie mogę jeszcze tego potwierdzić.
Jasne. Więc gdybyś zdradził teraz tytuł, mógłbym to opublikować w samą porę.
Biff: W tym wywiadzie? Fantastycznie (śmiech). Wytwórnia by mnie zabiła. Jest tam kilka świetnych utworów.
Jak długo – Twoim zdaniem – utrzymacie się na obecnym poziomie?
Biff: Cóż, trzeba żyć z dnia na dzień albo z roku na rok. Takie podejście jest najlepsze.
Jasne. Co sądzisz o dzisiejszej scenie metalowej? Nie chodzi mi o zespoły hardcore’owe czy coś w tym stylu, ale o ten klasyczny heavy metal, który jest teraz obecny.
Biff: Uważam, że jest świetnie.
Przez ostatnie może 30 lat heavy metal nie był tak żywy, jak teraz. To nie tylko wy czy Satan, ale też wiele innych, młodszych od was zespołów.
Biff: Myślę, że takie grupy jak my, Maiden, Judas Priest czy Metallica podtrzymują to życie – te stare zespoły. Nie ma nas wielu, ale wciąż istniejemy i wciąż możemy grać na wielkich festiwalach.
Tak, naprawdę nie mogę się doczekać dzisiejszego koncertu.
Biff: Mamy wielkie szczęście i zaszczyt. Nie traktujemy tego jako coś oczywistego. Wiesz, to dla nas wielki przywilej, że tu jesteśmy. A teraz zagramy dla Was „Broken Heroes”.
Bardzo dziękuję. Miałem 10 lat, kiedy ten utwór się ukazał.
Doug: Wydaje mi się, że gdy ostatnio graliśmy go w Polsce, ludzie za kulisami skandowali „Broken Heroes”.
To było w Goleniowie, to moi znajomi.
Brian: Czy organizatorzy domagali się utworu „Broken Heroes”?
Biff: Tak. Był tam facet z flagą, na której widniał tytuł tej piosenki, i krzyczał bardzo, bardzo głośno. Bo zazwyczaj jej nie gramy. Nie mamy opanowanych wszystkich utworów, które chcielibyśmy wykonywać. Brian też nie zna wszystkich kawałków. Więc muszę być nieco ostrożny, wiesz.
Brian, czy to pierwszy raz, kiedy grasz „Broken Heroes” z Saxon?
Doug: Nie, nie, grał to już wcześniej.
Jasne.
Biff: Chodzi mi o to, że kiedy mamy więcej czasu na występ, gramy przeróżne utwory. A tutaj masz 75 minut. To znaczy – 75 minut. To nic dla takiego zespołu jak my.
To prawda.
Biff: Potrzebujemy dwóch godzin. Wtedy możemy sięgnąć głębiej do starszego repertuaru. Weźmy na przykład główną scenę festiwalu Sweden Rock – 75 minut. To naprawdę niewiele. Bo jeśli zagrasz wszystkie nasze hity… a nawet nie wszystkie, bo pominąłem „Princess of the Night”…
Powinniście zagrać coś nowego!
Biff: Zostaje ci tylko 15 minut na cokolwiek innego. Dzisiejszy występ będzie wyglądał właśnie tak.
Bardzo dziękuję za wywiad.
Biff: Dzięki! A jeśli organizatorzy to przeczytają – nie dają nam wystarczająco dużo czasu (śmiech).
Vlad Nowajczyk
foto live Romana Makówka
